Hoe ontstaat een verkeerde ademhaling?

Steeds meer mensen ademen te veel en te zwaar. Dat blijkt o.a. uit onderzoek waarbij gekeken wordt hoe vaak iemand per minuut ademt. Vijftig jaar geleden was dit gemiddeld 12 keer, tegenwoordig ligt het gemiddelde op 15 keer.

We noemen dat chronische hyperventilatie.

Een ontregeld ademhalingscentrum

Het centrale probleem is dat het ademhalingscentrum in de hersenen ontregeld is. Dit ademhalingscentrum meet voortdurend de hoeveelheid koolzuurgas in het bloed, en bepaalt hoe diep en hoe vaak we moeten ademen.

Een "ontregeld ademhalingscentrum" is gewend geraakt aan een lage concentratie koolzuurgas en probeert dit lage niveau vast te houden door de ademhaling diep te houden.

Klik op het plaatjevoor een grotere afbeelding van het ademhalingscentrum.

Het doel van de Buteyko Methode is om het ademhalingscentrum te “hertrainen”, zodat het went aan een hoger koolzuurgas-niveau. De ademhaling wordt dan weer rustig.

Oorzaken diepe ademhaling

Een goede vraag is waarom steeds meer mensen verkeerd ademen. Buteyko noemt een aantal oorzaken.

1. Het geloof dat diep ademen goed is

Velen geloven dat diep ademen goed is omdat het lichaam dan veel meer zuurstof opneemt.

Dat idee is onjuist. Zuurstof wordt in het bloed gekoppeld aan hemoglobine: er zit maar heel weinig zuurstof los in het bloed (1-2% van het totaal). En de longen werken zo efficient dat het hemoglobine bij iedereen (behalve bijvoorbeeld bij longemfyseem-patiënten of mensen met slaap apneu) bijna altijd volledig verzadigd is met zuurstof. Dieper ademen brengt dus bijna geen extra zuurstof in het bloed.

Maar bij een diepe ademhaling verliezen we wél veel koolzuurgas uit het bloed. En koolzuurgas stimuleert de zuurstofafgifte van het hemoglobine naar de lichaamsweefsel (zoals spieren, hersenen). Wanneer iemand erg veel ademt is er weinig koolzuurgas in het bloed, blijft het zuurstof aan het hemoglobine plakken, en krijgen organen minder zuurstof. Medici noemen dit het Bohr-effect.

Dat is het vreemde van een diepe ademhaling: je ademt meer, maar je lichaam krijgt minder zuurstof.

En toch snappen veel mensen dit niet. Wanneer u er op gaat letten, ziet u het misverstand dat diep ademen goed voor ons is overal opduiken. Een presentator van een televisiespelletje die een zenuwachtige kandidaat gerust stelt met de woorden "Haal maar even diep adem".

Naar yogales gaan en een diepe buikademhaling leren.

Vrouwen die bij een zwangerschapscursus leren "Puffen", om daarmee straks de weeën op te vangen.

Etc.

Dit allemaal vanuit een zeer gebrekkige kennis van wat er bij de ademhaling werkelijk in het lichaam gebeurt.

2. Stress

Stress is een belangrijke oorzaak van chronische hyperventilatie.

Wanneer we onder stevige stress staan, schiet het lichaam in de vecht/vlucht reactie. Wat o.a. betekent dat we zwaarder gaan ademen.

Wanneer deze stressperiode lang genoeg duurt, went het ademhalingscentrum aan het lagere koolzuurgasgehalte dat bij een diepe ademhaling hoort. Zelfs wanneer men na enige tijd uit de stress komt, blijft men te diep ademen.

Veel mensen die last hebben van chronische hyperventilatie kunnen een bepaalde stressvolle tijd aanwijzen waarna “Het allemaal begonnen is”.

3. Voeding

Verkeerde voeding kan de ademhaling opjagen. Tijdens een Buteyko-cursus kijken we daarom goed naar voeding.

4. Gebrek aan fysieke inspanning

Ons lichaam is gemaakt voor stevige arbeid. Een probleem is echter dat steeds meer mensen werk hebben waarbij ze een groot gedeelte van de dag stilzitten. De productie van koolzuurgas blijft de hele dag laag, terwijl men vaak wel wat gestresst bezig is met allerlei zaken. En stress leidt tot een diepere ademhaling.

5. Te fanatiek sporten

Ook fanatiek sporten (vooral duursporten) en daarbij niet goed op de ademhaling letten, kan op de langere termijn problemen geven. Er wordt weliswaar tijdens sport veel koolzuurgas geproduceerd in het lichaam, maar duursporters hebben de neiging dit door een diepe ademhaling snel weer kwijt te raken. Daardoor worden sommige astmapatiënten bijvoorbeeld benauwd tijdens of na sport. En veel topsporters krijgen na afloop van hun carrière lichamelijk problemen.

Tijdens een Buteyko-cursus leert u hoe u op een verantwoorde manier kunt sporten.

6. Diep ademen tijdens slapen

Veel mensen ademen heel zwaar in de vroege ochtend, rond een uur of vier. En hoe zwaarder we ademen, hoe meer koolzuurgas we kwijt raken.

We hebben een aantal manieren om dit te voorkomen.

>> Ademen volgens Buteyko